مصطفى محقق داماد

21

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

اشتقاق آن وجود دارد ، معانى مختلفى دارد : 1 ) برخى آن را مخفّف و تسهيل‌يافتهء « سوره » و مهموز مىدانند كه عبارت از نيم‌خورده و باقيماندهء آشاميدنى در ظرف مىباشد و چون سورهء قرآن ، قطعه و قسمتى از آن است ، بدين جهت سوره‌اش ناميده‌اند . 2 ) سوره از سور به معنى حصار و بارهء شهر است و چون سورهء قرآن ، در پيرامون آياتى فراهم شده و آنها را گرد هم و به صورت واحدى درآورده ، آن را سوره گويند . 3 ) سوره از سوار است كه معرّب « دستواره - دستبند » مىباشد و چون سورهء قرآن مانند دستواره‌اى آياتى از قرآن را در بر گرفته ، سوره ناميده شده است . 4 ) مقام و منزلت رفيع ، يكى ديگر از معانى سوره است . 5 ) سوره از تسوّر به معنى تصاعد و تركيب است . معنى اصطلاحى سوره - سوره بخشى از آيات قرآنى مىباشد كه داراى آغاز و انجامى است . عده‌اى هم در تعريف سوره گفته‌اند كه سوره بخشى از آيات قرآنى است كه ميان دو « بِسْمِ اللَّهِ * » قرار دارد « 1 » ؛ كه با توجه به نظر فوق ، استثنائاتى در قرآن وجود دارد . از جمله ميان دو سورهء انفال و برائت ( توبه ) ، « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * » وجود ندارد و نيز در ترتيب موجود ، سورهء « الناس » نيز ميان دو « بِسْمِ اللَّهِ * » قرار نگرفته است و با اينكه در آيهء سىام سورهء نمل « بِسْمِ اللَّهِ * » آمده است ، فاصلهء ميان دو سوره را نشان نمىدهد .

--> ( 1 ) الاتقان ج 1 ص 90 .